Van uitzichtloosheid naar verbinding: het verhaal van Sanne Het verhaal van Sannes moeder uit het boek Loekemeijermethode Verbindingsvol Hechten. Toen Sanne in de tweede klas van het gymnasium zat, kreeg ze steeds meer fysieke klachten. Ze kon soms niet meer op haar benen staan en haar zicht verslechterde tijdelijk. Na een val tijdens het skeeleren liep Sanne een flinke hersenschudding op. Hierna ging het verder bergafwaarts. Ze at steeds minder en ontwikkelde anorexia. In tien weken tijd viel ze twintig kilo af. Tijdens haar behandeling in een kliniek voor eetstoornissen ontstond het vermoeden dat ze autisme had. Op haar zeventiende kreeg Sanne de diagnose autisme. Achteraf viel veel op zijn plek. Veel van haar gezondheidsklachten bleken samen te hangen met spanning doordat ze de wereld om haar heen niet goed begreep. Een nachtmerrie Na het gymnasium ging Sanne studeren en wonen in een studentenhuis met begeleiding voor jongeren met autisme. Ze stopte met haar studie vanwege een burn-out. Ze wilde naar een begeleid wonen voorziening bij ons in de buurt, in de hoop daar meer rust en begrip te vinden. Sanne vond het bij ons thuis te druk en voelde zich niet begrepen. Na een paar weken ging het steeds slechter. Na maanden wachten op een behandeling was de situatie voor Sanne zo uitzichtloos geworden dat ze een suïcidepoging deed. Ze werd gedwongen opgenomen op de High Intensive Care (HIC) van de GGZ. We belandden in een nachtmerrie. Ze kon niet meer lopen, niet meer praten en de dissociaties begonnen. De opname duurde vierenhalve maand. In de jaren daarna volgden meerdere suïcidepogingen en daarmee ook meerdere gedwongen opname Euthanasiewens: het leven is te moeilijk Op 22-jarige leeftijd sprak Sanne tijdens een opname haar euthanasiewens uit. Ze voelde zich niet begrepen en zag geen uitweg meer. Wij waren radeloos, verdrietig en voelden ons ontzettend machteloos. We wilden haar zo graag helpen, maar wisten niet hoe. Juist in die periode kwam er onverwacht een sprankje hoop. Ik las over de Loekemeijermethode en het bieden van Actieve Nabijheid: het mogelijk maken van emotionele en sociale gehechtheidsontwikkeling door nabijheid, begrip en veiligheid te bieden. Tijdens het lezen van het boek vielen de puzzelstukjes op hun plek. Voor het eerst begreep ik waarom eerdere behandelingen onvoldoende aansloten, waarom het zo slecht ging met Sanne en hoe we haar konden helpen. Actieve Nabijheid op de High Intensive Care In de week nadat ik het boek was gaan lezen, heb ik mijn bevindingen met de behandelaren gedeeld. Ik ben hun ontzettend dankbaar dat ze mij en de Loekemeijermethode direct serieus namen en mij hierin steunden. Je kunt alleen overtuigen als je zelf ergens van overtuigd bent. Ik was overtuigd van deze aanpak en ging er vol voor. Ik ben Sanne meteen Actieve Nabijheid gaan geven op de High Intensive Care van de GGZ. Dit deed ik door overdag bij haar te zijn, naar haar te luisteren, begrip te tonen en haar uit te leggen dat ik eindelijk begreep waarom het niet goed met haar ging. Ik was er gewoon voor haar. Hierdoor voelde Sanne zich gehoord en begrepen. Ik merkte dat Sanne weer vertrouwen in mij kreeg. Door de jaren van begeleid wonen en de crisisopnames was ze van mij onthecht geraakt. Na een paar weken voelde ik dat ze zich weer aan mij had gehecht. Dit gaf mij zelfvertrouwen en hoop voor de toekomst. Een rustige plek om te herstellen Na de opname mocht Sanne niet meer terug keren naar de woonvoorziening waar ze woonde, omdat het te slecht met haar ging. Bij ons in huis vond Sanne het altijd al te druk. De voor ons normale huiselijke geluiden zoals de tv en onverwacht bezoek kon ze niet meer aan. We hebben toen een mantelzorgwoning voor haar gekocht. Het staat op ons weilandje, zo ver mogelijk bij de weg vandaan, met uitzicht over de weilanden. Gegijzeld door een strakke dagplanning Gedurende de eerste weken thuis was het nog heel moeilijk om de dagen goed door te komen. Sanne was gewend aan een strakke dagplanning: opstaan, aankleden, ontbijten, medicijnen innemen en een activiteit. Doordat zij dit zo gewend was, maakten we in het begin ook zo’n planning. Vaak hadden we die al vroeg op de dag doorlopen. Dat leverde stress op, ook bij mij. Bovendien lukte het niet altijd om alles af te vinken, wat Sanne extra spanning gaf. Door Actieve Nabijheid te geven en samen te bedenken wat we zouden gaan doen, heeft ze zelf ervaren dat zo’n strakke planning niet werkt. Langzaam liet ze die steeds meer los. We drinken nu koffie wanneer het uitkomt en bedenken vaak spontaan wat we die dag gaan doen. De huishoudelijke klusjes en boodschappen verdeelt ze nog wel over de week, maar als iets een keer niet lukt, ervaart ze daar geen stress meer door. Een weg terug naar het leven Sanne voelt tegenwoordig zelf aan wanneer iets te veel wordt en geeft dat ook aan. Als iets toch te veel is geweest, herstelt ze nu snel. Het is makkelijker geworden om met haar over gevoelens te praten. Ze kan aangeven waar ze last van heeft, legt vaak zelf het verband met de oorzaak en bespreekt dit ook. Vroeger deed ze dat niet en bouwde de spanning zich op, met uitvalsverschijnselen als gevolg. Sanne kan per dag steeds meer activiteiten aan en houdt deze ook langer vol. Ze kan veel beter omgaan met sensorische prikkels. Ze gaat zelfstandig op pad, staat open voor nieuwe activiteiten en wil zelf haar huishoudelijke klusjes doen en haar tuin onderhouden. Dagelijks gaat ze meerdere keren de deur uit voor boodschappen, sport, een wandeling of een bezoek aan vrienden. We gaan samen naar de sportvereniging en dat doet haar erg goed. Het is inmiddels een vertrouwde omgeving geworden en ook de sociale contacten gaan veel beter. Sinds kort gaat ze er ook zelfstandig naartoe als ik een keer niet mee kan. Ik ben letterlijk van de ene op de andere dag niet meer zo nodig. Gedurende de afgelopen
Suïcidale gedachten vragen geen oplossingen, maar verbinding Suïcidale gedachten ontstaan niet zomaar. Ze groeien vaak uit een diepe, langdurige onveiligheid en een gevoel van niet gezien of begrepen worden. Bij velen komt de emotionele en sociale gehechtheidsontwikkeling stil te staan in Ontwikkelingsfase 3 van de emotionele en sociale gehechtheid. In deze gehechtheidsfase is er sprake van hevige verlatingsangst, sterke hechtingsdrang en intense sociale angsten. Wanneer er niet wordt aangesloten bij deze fase, blijft de gehechtheidsontwikkeling stilstaan. Dit betekent dat iemand met autisme vaak nog volop in het gehechtheidsproces zit, ook als hij of zij een jongere of (jong)volwassene is. Kalenderleeftijd versus gehechtheidsontwikkeling Bij autisme en vele andere diagnoses loopt de ontwikkelingsleeftijd van de emotionele en sociale ontwikkeling en de ontwikkeling van de hechting ver achter: deze ontwikkelingsleeftijd is vaak nog maar één jaar. Bij een kind van één jaar begrijpen we dat het veilig moet kunnen hechten en dicht bij de ouders moet blijven. Maar bij een kind, jongere of (jong)volwassene met autisme met de ontwikkelingsleeftijd van één jaar en een goede cognitie, wordt juist het tegenovergestelde verwacht: loslaten, zelfstandigheid en doen wat er verwacht wordt. Terwijl eigenlijk hetzelfde nodig is. Naarmate het kind ouder wordt, wordt steeds meer afstand tot de ouders van hem of haar verwacht, althans dat is de maatschappelijke verwachting. Maar wat als iemand die stap zelf nog niet kan zetten en nog niet losgelaten kan worden? Ouders voelen het vaak als eerste Veel ouders voelen intuïtief aan dat iets te veel is voor hun kind. Ze proberen hun kind te beschermen en aan te sluiten bij wat het nodig heeft. Toch lopen ze vaak tegen muren op. Als een kind uitvalt op school, is er niet altijd begrip. De oorzaak wordt soms gezocht in de thuissituatie. Leerplicht, druk en in sommige gevallen zelfs Veilig Thuis of een ondertoezichtstelling kunnen het gevolg zijn. Ouders lopen tegen een muur op, het gezin komt onder spanning te staan, en het kind raakt steeds verder uitgeput. Overleven op wilskracht Velen houden zich staande met cognitieve trucjes: aanpassen, maskeren, doorgaan. Maar als een kind of jongere op is, kan het echt niet meer. Hij of zij is aan het overleven. Het trauma stapelt zich op. Het grootste trauma is het gevoel niet begrepen, gezien en gehoord te worden. Het gevolg: een gevoel van falen, het idee niet goed genoeg te zijn, niet begrepen te worden en een allesoverheersende eenzaamheid. Dan kan de wens er zijn om alleen nog maar rust te willen, rust voor altijd. Dit is een onvoorstelbare lijdensweg, zowel voor het kind als voor het hele gezin. Ervaringsverhaal uit het boek Verbindingsvol Hechten Neem bijvoorbeeld het verhaal van de moeder van Sanne: “Onze dochter Sanne belandde in een uitzichtloze situatie. Ze deed een suïcidepoging en werd gedwongen opgenomen op de High Intensive Care van de GGZ. Daar raakte ze zo overweldigd dat ze niet meer kon lopen, niet meer kon praten en dissociaties kreeg. Haar opname duurde vierenhalve maand en de jaren erna volgden meerdere suïcidepogingen en gedwongen opnames. Op 22-jarige leeftijd sprak Sanne haar wens uit om euthanasie te laten uitvoeren. Ze voelde dat het leven te zwaar was, dat niemand haar begreep en dat niemand haar kon helpen. Voor ons als ouders was dit een tijd van radeloosheid, verdriet en machteloosheid. We wilden haar zo graag helpen, maar wisten niet hoe. Dankzij de Loekemeijermethode begreep ik voor het eerst waarom het zo slecht ging met Sanne en wat we konden doen om haar te helpen. Ik begon meteen met het geven van Actieve Nabijheid. Tijdens de opname was ik de hele dag bij Sanne: ik luisterde, toonde begrip en vertelde dat ik eindelijk begreep waarom ze zich zo voelde. Geen uitleg of oplossingen, gewoon mijn aanwezigheid. Door mijn nabijheid voelde Sanne zich gehoord en veilig. Na enkele weken merkte ik dat ze zich weer aan mij hechtte en eenkennig werd, wat haar vertrouwen en mijn hoop terugbracht. Dankzij de Loekemeijermethode konden we onze band herstellen. Het gaf ons vertrouwen dat zelfs in de diepste wanhoop herstel mogelijk is door vertragen, nabijheid en begrip. Stap voor stap gaat Sanne vooruit. Ze ervaart nu het leven weer aan te kunnen, in plaats van alleen te overleven. Haar euthanasiewens is steeds minder aanwezig. Ze voelt zich steeds meer verbonden met het leven, is blijer en kan de dag weer aan.” Ouders: de vergeten schakel Ouders zijn vaak de vergeten schakel in suïcidepreventie, terwijl zij juist cruciaal zijn. Zij zien de signalen, kennen hun kind en voelen intuïtief aan dat hun kind nog niet los kan worden gelaten en nabijheid en verbinding nodig heeft. Ouders kunnen alsnog het gehechtheidsproces met hun kind doorlopen. Het echte maatwerk begint bij samenwerking: samen rondom het kind staan en dezelfde taal spreken. De gehechtheidstaal. Daar is kennis voor nodig, kennis over hoe samen Actieve Nabijheid te geven. Terug naar veiligheid, verbinding en nabijheid Het begint bij teruggaan naar de veilige bubbel. Met Actieve Nabijheid kan er worden aangesloten bij de ontwikkelingsfasen van de emotionele en sociale gehechtheid. Pas daarna ontstaat ruimte voor echte groei en ontwikkeling, met vertrouwen de wijde wereld weer in kunnen gaan en het afnemen van suïcidegedachten. Ontwikkelingsfase 3In het midden van Ontwikkelingsfase 3 begint de Eenkennigheidsfase. Iemand voelt een sterke drang om steeds dicht bij deze persoon te zijn en ervaart hevige verlatingsangst. Als iemand in deze gehechtheidsfase stil blijft staan, blijft iemand eenkennig. Hij of zij kan zich blijven vastklampen aan de eerste gehechtheidspersoon. Onthechting Is er geen eerste gehechtheidspersoon die emotioneel beschikbaar is, dan kan onthechting plaatsvinden. Als dit gebeurt blijft iemand wel hechtingsdrang voelen en kan zich gaan hechten aan een persoon waarbij hij of zij zich gehoord, gezien en begrepen voelt. Ook kan iemand zich hechten aan dieren, voorwerpen of specifieke interesses. Soms trekt iemand zich helemaal terug. Voor een veilige hechting heb je een eerste gehechtheidspersoon nodig die emotioneel beschikbaar is én Actieve Nabijheid kan geven. Angst voor vreemden In Ontwikkelingsfase 3 ontwikkelt zich tegelijkertijd de Angst voor vreemden. Dit betekent dat iemand intense gevoelens van onveiligheid, stress, angst of zelfs
