Thuiszitters willen leren, als ze zich veilig voelen Veel thuiszitters willen leren. Ze zijn nieuwsgierig, intelligent en gemotiveerd. Wat ze niet kunnen, is leren in een situatie waarin ze zich onveilig voelen. Toch wordt dit vaak over het hoofd gezien. Er wordt gekeken naar de kalenderleeftijd, cognitieve mogelijkheden en leerdoelen, terwijl de emotionele en sociale ontwikkeling en gehechtheidsontwikkeling minstens zo belangrijk zijn. Zonder veiligheid is er geen ruimte voor nieuwsgierigheid, vertrouwen en groei. Schooltrauma Het verhaal van Jade uit het boek Verbindingsvol Hechten laat dit pijnlijk duidelijk zien. Op haar veertiende kwam zij thuis te zitten met een schooltrauma. Ze trok zich volledig terug op haar kamer; contact met haar moeder was nauwelijks nog mogelijk. Jade had al meerdere cognitieve therapieën gevolgd, zonder resultaat. Haar moeder volgde de oudercursus van de Loekemeijermethode en begon Actieve Nabijheid toe te passen. Meerdere keren per dag was ze in de kamer van haar dochter of in haar nabijheid. Ze maakte contact. Toonde oprechte interesse. Zonder oordeel. Zonder mening. Zonder druk.Ze vertraagde. Ze was er. Ze gaf verbindende signalen van begrip en nabijheid.Langzaam ontstond er veiligheid.Jade bloeide weer op. Ze kwam, letterlijk en figuurlijk, weer tevoorschijn. Ze durfde haar kamer uit. Ging weer naar buiten. De muts van haar hoodie ging af. Ze ging samen met haar moeder de wijde wereld in. Na een jaar voelde ze zich zelfs veilig genoeg om een baantje te willen.Geen trekken.Geen duwen.Geen doorzetten.Maar groeien vanuit veiligheid. Ontwikkelingsfase 3: Eenkennigheid en Angst voor Vreemden Veel kinderen, jongeren en jongvolwassenen met autisme of een anders werkend brein bevinden zich (nog) in Ontwikkelingsfase 3 van de emotionele en sociale gehechtheid: de fase van Eenkennigheid en Angst voor vreemden. Dat kan zich uiten in: Hevige hechtingsdrang (vastklampen, weerstand, meegaandheid of terugtrekken) Intense verlatingsangst Diepe onveiligheid in sociale situaties Overprikkeling door alle indrukken en informatie Aangepast gedrag als overlevingsstrategie Schooltrauma, schooluitval of terugtrekking Dwang, hevige weerstand of zelfs suïcidale gedachten Een zenuwstelsel dat zich onveilig voelt en aan het overleven is Overvraging in het onderwijs Het huidige onderwijssysteem is ingericht op kinderen die sociaal en emotioneel al verder ontwikkeld zijn. Er wordt verwacht dat leerlingen: zelfstandig werken plannen angsten reguleren sociaal afstemmen omgaan met prikkels hun ouders kunnen loslaten Dit zijn vaardigheden die horen bij hogere ontwikkelingsfasen. Wanneer iemand daar nog niet is, ontstaat overvraging. En overvraging leidt niet tot groei, maar tot schooluitval. Thuiszitters vallen niet uit omdat ze niet gemotiveerd zijn. Hun zenuwstelsel zegt simpelweg: “Dit is te veel.” Dan is ‘even doorzetten’ geen optie meer. Leren kan pas plaatsvinden als er veiligheid is. Zonder veiligheid is er geen ruimte voor nieuwsgierigheid, vertrouwen en ontwikkeling. Gehechtheidsvraag De vraag zou niet moeten zijn:Hoe krijgen we dit kind zo snel mogelijk weer in het gareel en naar school?Maar:Wat heeft dit kind nodig om zich veilig te voelen? Hoe kunnen we aansluiten?Dat vraagt een andere blik. Kijken vanuit de gehechtheidsbril. Actieve Nabijheid: de weg naar veiligheid Dit vraagt om naast ouders te staan. Zij voelen vaak intuïtief aan wat hun kind nodig heeft en of het losgelaten kan worden. Vanuit verbinding en met vertrouwen in eigen kunnen, maakt het kind weer stapjes. Soms terug naar het onderwijs, soms naar andere vormen waarin ontwikkeling mogelijk is. Gehechtheid eerst. Want pas als iemand zich écht gezien, gehoord en veilig voelt, kan het weer gaan ontdekken, leren en groeien. Oordeel of mening brengt op dat moment alleen maar meer onveiligheid en werkt averechts. Eerst de weg naar veiligheid en verbinding. Anders gaat het bergafwaarts. Ook voor leerplichtambtenaren en onderwijsprofessionals ligt hier een belangrijke taak. Wanneer ouders en school samenwerken vanuit Actieve Nabijheid, verbinding en gehechtheidsbril, ontstaat er ruimte om schooluitval samen te voorkomen. Verbindingsvol Hechten In het boek Verbindingsvol Hechten staan ervaringsverhalen over hoe schooluitval te voorkomen bij jong en oud en hoe na schooluitval weer de wijde wereld in te gaan. Met vier jaar gaat een kind naar de basisschool, afgestemd op een gemiddelde ontwikkeling waarin kalenderleeftijd en ontwikkelingsleeftijd overeenkomen. Het kind is dan veilig gehecht (Ontwikkelingsfase 5) en de Eenkennigheidsfase ligt achter zich. In groep 1 en 2 ontdekt het de wereld buiten het gezin en bouwt het relaties op met juf, meester en klasgenootjes. Vanaf groep 3 leert het emoties reguleren, aandacht verdelen, zelfstandig werken, plannen, hulp vragen en zich inleven. Op school wordt vaak verwacht dat het kind met autisme of een anders werkend brein al verder is in zijn gehechtheidsontwikkeling dan Ontwikkelingsfase 3, zowel op de basisschool als op het voortgezet onderwijs. En daar gaat het mis. Er worden vaardigheden gevraagd die horen bij latere ontwikkelingsfasen, terwijl het kind of de jongere hier nog niet is. De verwachtingen zijn te hoog; het kind wordt overvraagd. Er wordt gekeken naar de cognitie en kalenderleeftijd, niet naar de emotionele en sociale gehechtheid. Bekijk hieronder de besproken presentatie hierover👇🏻
Een vergeten kind: uiteraard Een vergeten verwaarloosd kind. Het had zo anders kunnen zijn. Waren we er maar eerder geweest, dan hadden we…Een vastgeroest cognitief zorgsysteem, een zorgsysteem zonder nabijheid, verbinding en veiligheid. Een vergeten kind heeft hechting, veiligheid, nabijheid en verbinding nodig in een veilige omgeving. Dan is er pas kans op herstel. Het onderstaande gedicht komt uit het boek ‘Verbindingsvol Hechten‘. De #Oneliners van Tina Willekes-Scoon spreken waar woorden tekortschieten. Aanmelden Loekemeijermethode e-learning Uiteraard Zijn eerste kennismaking met de wereldVerwaarlozing, misbruik, mishandelingUit huis geplaatstPleeggezin in en uitInstelling in en uitCrisisopvangSchrijnend, onmenselijk, onvoorstelbaar, misdadig, misstanden, wat zou het juiste woord zijn Gedragingen verkeerd geïnterpreteerdGestapelde onveiligheid, trauma, overlevenGestapeld maar niet complex, eigenlijk heel logischAls je je erin verdieptKijkend naar hem, kijkend naar het waaromNiet kijkend naar het gedrag Als hij een jong dier was geweest dat steeds bij zijn moeder werd weggehaald, vonden we het hartverscheurendAls hij een porseleinen beeld was dat stuk viel, probeerden we het te lijmenHij is op zoek naar gehechtheid, verbinding, vertrouwen, naar een onvoorwaardelijke liefdeHij ontvangt liefdeloze verlating, afwijzing, verstotingZo jongTrauma op traumaNiet gehoord, gezien, begrepen en geliefdKeer op keerMensen zijn onveiligSpullen zijn veiligHechten aan spullenZijn spullen worden afgepaktZijn laatste stukje veiligheid halen ze wegNaakter en onveiliger kan hij niet zijn Hij weet niet wie hij isHij heeft geen identiteitZijn zelfbeeld is nog niet door hemzelf gevormdWel door anderen: Verwaarlozing, misbruik, mishandelingen, pesterijen, genegeerd, gestraft, getraumatiseerd, niet geloofd, niet begrepen, alles afgepakt, opgesloten, gebroken, buitengesloten, verlaten, verstoten, afgewezenAls een dier behandeldLaten vallen als een porseleinen beeld, niet opgeraapt en gelijmd Hij heeft geen identiteit, maar hij weet wel dat hij zichzelf niet wil zijnHij creëert een nieuwe ik met een ander genderHij weet nog steeds niet wie hij isHij weet wel wie hij niet wil zijn, zichzelf Hij draagt de verantwoordelijkheid voor wat anderen hem hebben aangedaan en toegeschrevenHij zoekt hechting en veiligheidHij bevindt zich in de EenkennigheidsfaseDrang om te hechten en angst om verlaten te wordenHij zoekt verbinding en nabijheid, net als een dreumes van 8 maandenMaar dan in een groot lichaamMet slim hoofdIedere minuscule afwijzing triggert trauma Zijn gedrag is ongewenst, hij is ongewenstBevestigd wordt dit, dagelijks en zijn korte leven lang Door jouw gedrag stoot je mensen afJe hebt al jaren geen knuffel en warmte gehad, uiteraard mag je geen fysiek contact hebben met de groepsleidingJe saboteert met je zelfbepalende gedrag alle regelsJe manipuleertJe liegt Of Hij volgt zijn oerinstinct, zijn hechtingsinstinct en wordt weer afgewezen, verstoten Het zoeken van verbinding en nabijheid wordt niet begrepenJuist gedrag, geïnterpreteerd als ongepast Je arm willen vasthoudenJe over je haar aaienJe steeds opzoekenBij je willen blijvenJe een koosnaampje geven Zoveel veerkracht, doorzettingsvermogen, liefde, humor, nog niet onthechtBewonderingswaardig Uiteraard heeft hij veiligheid, warmte, verbinding en hechting nodigKon ik hem maar in mijn broekzak steken en hem meenemenIk ga zorgen dat ze jou begrijpen en dat jij jij mag zijn, je bent goed zoals je bentDit zijn wij je verschuldigd Logisch als je vanuit begrip begrijpt Ik begrijp jouWat jij ervaart, het is logischIn jouw geval zou ik Ook niet mezelf willen zijnOok mijn kamer niet af durvenOok hunkeren naar een knuffelOok een koosnaampje verzinnen Ik begrijp jouJouw trauma, jouw hechtingsdrangJouw innige onveiligheidAl jouw gedragingen zijn logisch Passend bij Ontwikkelingsfase 3 van de gehechtheid Waarom ziet niemand dat, het is zo logischJij wordt niet gezien, begrepen en gehoordHet is vreselijk, het spijt meHet spijt me dat dit jou overkomen isZij begrijpen het begrip niet Ik ga ze vertellen Dat jij en alles aan jou logisch isDat jij geen ongepast gedrag bentDat zij het logische niet begrijpen Ik ga ze helpen jou te begrijpen, zodat Zij vanuit begrip kunnen gaan begrijpenZij jou kunnen horen en zienZij zich met jou gaan verbindenZij jou helpen ontwikkelenJullie samen alsnog veilig gaan hechtenJij jouw trauma’s kan gaan regulerenJij Actieve Nabijheid krijgtJij voor het eerst jij kunt zijn
Suïcidale gedachten vragen geen oplossingen, maar verbinding Suïcidale gedachten ontstaan niet zomaar. Ze groeien vaak uit een diepe, langdurige onveiligheid en een gevoel van niet gezien of begrepen worden. Bij velen komt de emotionele en sociale gehechtheidsontwikkeling stil te staan in Ontwikkelingsfase 3 van de emotionele en sociale gehechtheid. In deze gehechtheidsfase is er sprake van hevige verlatingsangst, sterke hechtingsdrang en intense sociale angsten. Wanneer er niet wordt aangesloten bij deze fase, blijft de gehechtheidsontwikkeling stilstaan. Dit betekent dat iemand met autisme vaak nog volop in het gehechtheidsproces zit, ook als hij of zij een jongere of (jong)volwassene is. Kalenderleeftijd versus gehechtheidsontwikkeling Bij autisme en vele andere diagnoses loopt de ontwikkelingsleeftijd van de emotionele en sociale ontwikkeling en de ontwikkeling van de hechting ver achter: deze ontwikkelingsleeftijd is vaak nog maar één jaar. Bij een kind van één jaar begrijpen we dat het veilig moet kunnen hechten en dicht bij de ouders moet blijven. Maar bij een kind, jongere of (jong)volwassene met autisme met de ontwikkelingsleeftijd van één jaar en een goede cognitie, wordt juist het tegenovergestelde verwacht: loslaten, zelfstandigheid en doen wat er verwacht wordt. Terwijl eigenlijk hetzelfde nodig is. Naarmate het kind ouder wordt, wordt steeds meer afstand tot de ouders van hem of haar verwacht, althans dat is de maatschappelijke verwachting. Maar wat als iemand die stap zelf nog niet kan zetten en nog niet losgelaten kan worden? Ouders voelen het vaak als eerste Veel ouders voelen intuïtief aan dat iets te veel is voor hun kind. Ze proberen hun kind te beschermen en aan te sluiten bij wat het nodig heeft. Toch lopen ze vaak tegen muren op. Als een kind uitvalt op school, is er niet altijd begrip. De oorzaak wordt soms gezocht in de thuissituatie. Leerplicht, druk en in sommige gevallen zelfs Veilig Thuis of een ondertoezichtstelling kunnen het gevolg zijn. Ouders lopen tegen een muur op, het gezin komt onder spanning te staan, en het kind raakt steeds verder uitgeput. Overleven op wilskracht Velen houden zich staande met cognitieve trucjes: aanpassen, maskeren, doorgaan. Maar als een kind of jongere op is, kan het echt niet meer. Hij of zij is aan het overleven. Het trauma stapelt zich op. Het grootste trauma is het gevoel niet begrepen, gezien en gehoord te worden. Het gevolg: een gevoel van falen, het idee niet goed genoeg te zijn, niet begrepen te worden en een allesoverheersende eenzaamheid. Dan kan de wens er zijn om alleen nog maar rust te willen, rust voor altijd. Dit is een onvoorstelbare lijdensweg, zowel voor het kind als voor het hele gezin. Ervaringsverhaal uit het boek Verbindingsvol Hechten Neem bijvoorbeeld het verhaal van de moeder van Sanne: “Onze dochter Sanne belandde in een uitzichtloze situatie. Ze deed een suïcidepoging en werd gedwongen opgenomen op de High Intensive Care van de GGZ. Daar raakte ze zo overweldigd dat ze niet meer kon lopen, niet meer kon praten en dissociaties kreeg. Haar opname duurde vierenhalve maand en de jaren erna volgden meerdere suïcidepogingen en gedwongen opnames. Op 22-jarige leeftijd sprak Sanne haar wens uit om euthanasie te laten uitvoeren. Ze voelde dat het leven te zwaar was, dat niemand haar begreep en dat niemand haar kon helpen. Voor ons als ouders was dit een tijd van radeloosheid, verdriet en machteloosheid. We wilden haar zo graag helpen, maar wisten niet hoe. Dankzij de Loekemeijermethode begreep ik voor het eerst waarom het zo slecht ging met Sanne en wat we konden doen om haar te helpen. Ik begon meteen met het geven van Actieve Nabijheid. Tijdens de opname was ik de hele dag bij Sanne: ik luisterde, toonde begrip en vertelde dat ik eindelijk begreep waarom ze zich zo voelde. Geen uitleg of oplossingen, gewoon mijn aanwezigheid. Door mijn nabijheid voelde Sanne zich gehoord en veilig. Na enkele weken merkte ik dat ze zich weer aan mij hechtte en eenkennig werd, wat haar vertrouwen en mijn hoop terugbracht. Dankzij de Loekemeijermethode konden we onze band herstellen. Het gaf ons vertrouwen dat zelfs in de diepste wanhoop herstel mogelijk is door vertragen, nabijheid en begrip. Stap voor stap gaat Sanne vooruit. Ze ervaart nu het leven weer aan te kunnen, in plaats van alleen te overleven. Haar euthanasiewens is steeds minder aanwezig. Ze voelt zich steeds meer verbonden met het leven, is blijer en kan de dag weer aan.” Ouders: de vergeten schakel Ouders zijn vaak de vergeten schakel in suïcidepreventie, terwijl zij juist cruciaal zijn. Zij zien de signalen, kennen hun kind en voelen intuïtief aan dat hun kind nog niet los kan worden gelaten en nabijheid en verbinding nodig heeft. Ouders kunnen alsnog het gehechtheidsproces met hun kind doorlopen. Het echte maatwerk begint bij samenwerking: samen rondom het kind staan en dezelfde taal spreken. De gehechtheidstaal. Daar is kennis voor nodig, kennis over hoe samen Actieve Nabijheid te geven. Terug naar veiligheid, verbinding en nabijheid Het begint bij teruggaan naar de veilige bubbel. Met Actieve Nabijheid kan er worden aangesloten bij de ontwikkelingsfasen van de emotionele en sociale gehechtheid. Pas daarna ontstaat ruimte voor echte groei en ontwikkeling, met vertrouwen de wijde wereld weer in kunnen gaan en het afnemen van suïcidegedachten. Ontwikkelingsfase 3In het midden van Ontwikkelingsfase 3 begint de Eenkennigheidsfase. Iemand voelt een sterke drang om steeds dicht bij deze persoon te zijn en ervaart hevige verlatingsangst. Als iemand in deze gehechtheidsfase stil blijft staan, blijft iemand eenkennig. Hij of zij kan zich blijven vastklampen aan de eerste gehechtheidspersoon. Onthechting Is er geen eerste gehechtheidspersoon die emotioneel beschikbaar is, dan kan onthechting plaatsvinden. Als dit gebeurt blijft iemand wel hechtingsdrang voelen en kan zich gaan hechten aan een persoon waarbij hij of zij zich gehoord, gezien en begrepen voelt. Ook kan iemand zich hechten aan dieren, voorwerpen of specifieke interesses. Soms trekt iemand zich helemaal terug. Voor een veilige hechting heb je een eerste gehechtheidspersoon nodig die emotioneel beschikbaar is én Actieve Nabijheid kan geven. Angst voor vreemden In Ontwikkelingsfase 3 ontwikkelt zich tegelijkertijd de Angst voor vreemden. Dit betekent dat iemand intense gevoelens van onveiligheid, stress, angst of zelfs
Omdenken: hechten als basis voor ontwikkeling Wat ik me steeds weer afvraag is waarom we zo hardnekkig blijven kijken naar diagnoses en de onveilige hechtingsstijlen in plaats van naar de ontwikkeling van de gehechtheid. Ik wil heel graag een zaadje planten… is er misschien een mogelijkheid dat we kunnen proberen te gaan omdenken naar dat er bij autisme of een onveilige hechting wél ontwikkeling mogelijk is? Dat een diagnose geen vonnis is waar we ons hele leven aan vastzitten? Gehechtheidsinterventies Gehechtheidsinterventies zijn vaak gericht op het leren omgaan met een diagnose en niet op het alsnog mogelijk maken van een veilige hechting. En daar slaan we de plank mis. Er wordt vaak gedacht dat autisme of een onveilige hechting een blijvend effect heeft op hoe iemand relaties aangaat, vriendschappen onderhoudt, samenwerkt, emoties reguleert. We zien juist dat dit bij het merendeel geen blijvend effect is. Waar zit het verschil dan in? De gebruikelijke interventies sluiten niet aan bij gehechtheidsontwikkeling. Het zijn veelal cognitieve interventies of interventies hoe om te gaan met je diagnose. Dit zorgt er niet voor dat iemand groeit in zijn of haar gehechtheidsproces. Als je de diagnose autisme of een onveilige hechtingsstoornis krijgt, wordt er niet gekeken naar in hoeverre de gehechtheid wél is ontwikkeld. Terwijl dit de eerste stap in de interventie zou moeten zijn: in welke ontwikkelingsfasen van de gehechtheid bevindt iemand zich. Ontwikkelingsfasen van de gehechtheid De ontwikkeling van de gehechtheid bestaat, net als ieder ander ontwikkelingsgebied, uit een vaste ontwikkelingslijn. Deze ontwikkelingslijn wordt opgedeeld in fasen, ontwikkelingsfasen. Wanneer je een diagnose krijgt weet je nog niet in welke gehechtheidsfase je zit. Als je dit niet weet, kan er ook niet worden aangesloten bij deze ontwikkelingslijn om tot een volgende gehechtheidsfase te komen. Als je dit wel weet, weet je ook wat de oorzaak van gedragingen en trauma’s zijn. Het niet weten is een hevig gemis voor het stapsgewijs inzetten van de interventie ofwel de Actieve Nabijheid. Actieve Nabijheid moet precies aansluiten bij de ontwikkelingsfase waarin iemand zit. Als je te laag of te hoog aansluit, gaat de ontwikkeling niet verder. Ontwikkeling wel mogelijk Bij autisme of een onveilige hechting is de ontwikkeling door allerlei omstandigheden stil komen te staan in Ontwikkelingsfase 4 of lager van de emotionele en sociale gehechtheid. Dit komt overeen met een ontwikkelingsleeftijd van de gehechtheid van 3 jaar of jonger. En laat nu net tijdens deze ontwikkelingsleeftijd de belangrijkste groei van de gehechtheid plaatsvinden. Dit betekent dat er nog volop ontwikkeling mogelijk is. Ook als een kind ouder is dan 3 jaar en zelfs een jongere of volwassene. Het draait hier om de ontwikkelingsleeftijd en niet om de ontwikkelde cognitie of kalenderleeftijd. Daarbij weten we dat hersenen zich gedurende het hele leven blijven aanpassen en nieuwe verbindingen kunnen vormen. Dit geldt ook voor het ontwikkelingsgebied hechting. Ervaringsverhaal Ina vertelt in het boek Verbindingsvol Hechten: “Ik ben 57 jaar, op deze leeftijd ben ik in Ontwikkelingsfase 6 aangekomen. Ik bloei op. Ik mag er zijn. Ik ontdek mezelf. Ik had van tevoren niet kunnen bedenken hoe ik zou groeien. Ik vond het in het begin erg spannend om Actieve Nabijheid te krijgen. Ik wist niet waar dit naartoe zou gaan. Je weet wat je hebt. Een vaste structuur om mijn huishouden en opvoeding van mijn kinderen draaiende te houden. Hier had ik hard voor gewerkt. Toen ging ik het loslaten vanuit vertrouwen en door mezelf open te stellen. Ik had toen never nooit niet kunnen indenken hoe het nu is. Ik zou voor geen goud terug willen. Mijn ontwikkeling gaat zo geleidelijk en vanzelf, dat ik het niet opmerk. Als je groeit heb je zelf niet in de gaten dat je groeit. Het voelen en het inleven, het plopt nu vanzelf op. Ik hoef er bijna niet meer over na te denken, te imiteren of te camoufleren. Dit is de omgekeerde wereld, het is niet meer zo fragmentarisch. Door de Actieve Nabijheid die ik heb gekregen sla ik bijna nooit meer de plank mis op welk onderwerp dan ook.” Gehechtheidsbril In plaats van gedragingen te diagnosticeren als een stoornis zouden we dus kunnen omdenken naar iemand die nog volop aan het hechten is. Met deze gehechtheidsbril wordt nauwelijks gekeken. Zolang de kennis er niet is over de ontwikkeling van de gehechtheid en het idee bestaat dat er geen ontwikkeling mogelijk is, is er geen kans op hechting en herstel. Waar de zorg en het onderwijs vaak vastgeroest zitten in hun structuur, cognitieve systeem en oude patronen, blijven personen met autisme of hechtingsstoornis dit ook. Tenminste zolang als de ontwikkeling van de gehechtheid niet wordt meegenomen. Hechting is het fundament waarop alle andere ontwikkelingen rusten. Door eerst veiligheid te bieden, de verbinding aan te gaan en iemand volledig te horen en te zien, ontstaat er ruimte om verder te gaan hechten. Hechting en verbindingWanneer het brein en zenuwstelsel onveiligheid ervaren, schakelen ze over op overleven. Dan draait de dag om controle houden en vasthouden aan het bekende: bestaande structuren, routines en denkwijzen. Gaan leven en ontwikkelen vraagt om veiligheid, verbinding, nabijheid en hechting. Een zenuwstelsel dat zich veilig voelt, durft te ontspannen, te ontdekken en flexibel te reageren. Het krijgt ruimte om verder te rijpen. Hechting en verbinding zijn daarin onmisbaar: een omgeving waarin iemand zich gezien, gehoord en gedragen voelt, vormt de basis waarop groei mogelijk wordt. ADAutMet het onderzoeksinstrument van de Loekemeijermethode de ADAut (Attachment Development Autism) kunnen we vaststellen in welke ontwikkelingsfasen van de emotionele en sociale gehechtheid een kind of volwassene zich bevindt. Met deze resultaten kunnen we heel nauwkeurig gaan aansluiten met Actieve Nabijheid om ontwikkeling mogelijk te maken. E-learning en boek Verbindingsvol Hechten Het boek Verbindingsvol Hechten staat boordevol ervaringsverhalen van jong en oud hoe je met Actieve Nabijheid kunt aansluiten om gehechtheidsontwikkeling mogelijk te maken. De E-learning van de Loekemeijermethode helpt je om de Actieve Nabijheid in de praktijk toe te passen. Laten we samen gehechtheidsontwikkeling mogelijk maken en dit met elkaar delen.
